VQG Yok Don: Loài Cu li nhỏ (Nycticebus pygmaeus).

Cu li nhỏ hay cu li lùn (Nycticebus pygmaeus) là một loài cu li thuộc phân họ cu li (Lorinae), bộ linh trưởng (Primate). Loài này sống ở các khu vực rừng lá rộng khô cận nhiệt đới và nhiệt đới ở Việt Nam, Lào, Trung Quốc và Campuchia.

Ảnh: Cu li nhỏ đi kiếm ăn tại VQG Yok Don

Loài linh trưởng nguyên thủy này có nhiều điểm độc đáo khác với hầu hết các họ hàng là những loài vượn, khỉ khác. Chúng có khuôn mặt rất đặc trưng với miệng nhỏ ngắn và đôi mắt to tròn, trông rất đẹp.

Đôi mắt này rất tinh tường vào ban đêm, nhưng lại tỏ ra rất yếu ớt trước ánh sáng ban ngày. Vì vậy mà cu li lùn thường chui vào chỗ tối để ngủ suốt cả ngày, đêm đến mới bò ra kiếm ăn.

Trái với sự thông minh, nhanh nhẹn của các loài khỉ, cu li lùn rất chậm chạp và "cù lần" - đúng như một tên gọi khác dành cho chúng. Với trọng lượng khi trưởng thành không đến 4 lạng, cu li lùn là loài linh trưởng nhỏ nhất Việt Nam, và là một trong những loài linh trưởng nhỏ nhất thế giới.

Nơi sống chủ yếu của cu li lùn là rừng thường xanh nguyên sinh hoặc thứ sinh.  Chúng sống đơn độc, lặng lẽ, hoặc thành nhóm 3 - 4 con, di chuyển nhẹ nhàng chậm chạp chuyền từ cành này sang cành khác. Là loài thú ăn đêm, thức ăn chủ yếu là các loài côn trùng, bọ cánh cứng, các loại hoa quả, hạt.Mùa sinh sản của cu li lùn rơi vào vào tháng 10, 11, 12. Mỗi lứa chúng đẻ 1 - 2 con.

Hiện nay, sự tồn tại của cu li nhỏ đang bị đe dọa nghiêm trọng nạn săn bắn, buôn bán và tình trạng phá rừng. Tại Việt Nam, chúng đã được xếp vào Danh mục các loài thực vật, động vật nhóm IB nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại.

Tại Vườn Quốc gia Yok Don, cu li nhỏ được ghi nhận có phân bố cùng với các loài linh trưởng khác như voọc bạc vá chân nâu, khỉ vàng, khỉ mặt đỏ, khỉ đuôi dài. Tuy nhiên đến nay, chưa có kết quả điều tra, thống kê chính thức về quần thể và số lượng cá thể có ở Vườn quốc gia Yok Don. Sự xuất hiện của Cu li nhỏ là một dấu hiệu đáng mừng cho công tác bảo tồn đa dạng sinh học cũng như công tác quản lý bảo vệ rừng tại Vườn Quốc gia Yok Don./.

Bài: Phòng KH & HTQT